آیا کاهش نرخ بهره راه حل مناسبی برای حل بحران احتمالی اقتصاد کاناداست؟

در دنیای فایننس خیلی‌ها از نرخ بهره پایین خوش‌شان می‌آید. هر کسی که وام مسکن یا پولی برای خرید چیزی قرض گرفته باشد می‌داند که نیم درصد بهره پایین‌تر می‌تواند سالانه خیلی برایش صرفه‌جویی کند، مخصوصا وقتی که نرخ‌ها از قبل پایین بودند. 

در نتیجه وقتی جروم پاول رییس بانک مرکزی آمریکا سه‌شنبه به طور غیرمنتظره‌ای نرخ بهره را نیم درصد کاهش داد، خیلی تعجب نداشت که استیون پولوز رییس بانک مرکزی کانادا هم با کاهشی نیم درصدی از او پیروی کند. اگر کانادا اول حرکت می‌کرد تعجب بسیار بیشتری برانگیخته می‌شد.

داگلاس پورتر اقتصاددان ارشد BMO می‌گوید دنیا در بازه‌ای بسیار کوتاه تغییر بسیار زیادی کرده است. او گفت: «حتی تا همین 10 روز پیش هم هر گونه حرکتی توسط بانک خیلی محتمل به نظر نمی‌رسید.»

با وجود اینکه این اقتصاددان در کل از انگیزش پولی جدید حمایت می‌کند، آن هم مخصوصا با توجه به پیامدهای اقتصادی بلوکه شدن مسیرهای ریلی و به تقلا افتادن بخش نفت و گاز، همچنین به این نکته اشاره دارد که چنین حرکتی خطرهایی برای کانادایی‌ دارد که از قبل بدهی زیادی داشت.

با وجود اینکه نمی‌توان این مسئله را زیر سوال برد که درآوردن پول آسان باعث افزایش ارزش دارایی‌ها از جمله مسکن و سهام می‌شود، بسیاری از اقتصاددان‌ها نگران هستند که سیاست پولی ممکن است ابزاری بیش از حد کند باشد که بتواند مشکلی اقتصادی را که نیازمند چابکی بیشتری است، حل کند.

لویی-فیلیپ روشون متخصص سیاست‌گذاری پولی کانادایی یکی از اقتصاددان‌هایی است که نگران است کاهش نرخ بهره در حال حاضر راه‌حل مفیدی برای مشکلات اقتصادی خلق شده توسط شیوع جهانی کروناویروس جدید نباشد.

او گفت به سختی می‌تواند تصور کند که چطور نرخ بهره پایین‌تر ممکن است قابلیت پر کردن صندلی‌های هواپیماها را داشته باشد، قطعه‌هایی را جایگزین کند که توسط بسته شدن کارخانه‌ها دیگر وارد نمی‌شوند یا مردم را متقاعد کند به رستوران‌ها و سالن‌های سینما بروند و در حمل‌و‌نقل عمومی حس راحتی داشته باشند. او می‌گوید پول ارزان باعث نمی‌شود مردم مریض نشوند.

روشون که باور دارد راه‌حل اصلی خرج کردن هدف‌دار و دقیق از سوی‌ دولت‌هاست، اضافه کرد: «نمی‌دانم چطور کاهش نیم درصدی نرخ بهره به بحران کروناویروس کمک می‌کند. کاهش دادن نرخ بهره هیچ اثری نخواهد داشت. هیچ اثری!»

تقریبا همه چیز درباره کروناویروس و اثر اقتصادی آن نامشخص باقی مانده است. کسب‌و‌کارها و صنایع بسیاری تا به حال ضربه خورده‌اند.

اما روشون می‌گوید کاهش نرخ بهره معیار کمکی به تمام افرادی خواهد بود که پول قرض گرفته‌اند. به همین دلیل است که این حرکت یک اثر مثبت آنی روی قیمت سهام و املاک داشته است. وقتی هزینه وام کاهش پیدا می‌کند ارزش دارایی‌ها بیشتر می‌شود.

اما بعضی‌ها می‌گویند اینکه ارزش سهام آمریکا با وجود کاهش نرخ بهره بسیار افت کرده نشان می‌دهد که اوضاع خوب نیست و این کاهش برای نجات دادن اقتصاد از شوک‌های کروناویروس کافی نیست و حرکت بانک مرکزی فقط نگرانی‌های مالی را افزایش داده است.

با وجود اینکه کانادایی‌هایی که به خاطر وام تحت فشار بودند ممکن است از کاهش نرخ بهره خوشحال شده باشند، ممکن است عواقب منفی هم وجود داشته باشد. دیروز شاخص‌های جدید نشان دادند که بازار املاک کانادا ممکن است دوباره به حالت اوج گرما رسیده باشد چون انجمن املاک تورنتو گزارش از افزایش شدید در فروش و قیمت داد.

کاهش نرخ بهره در کانادا و آمریکا ممکن است فقط مشکل‌ها را به آینده موکول کرده باشد. با وجود اینکه پولوز معمولا نمی‌خواهد بگوید از بانک مرکزی آمریکا پیروی می‌کند، این کاهش کانادا ممکن است به خاطر این بوده باشد که یک عدم توازن بزرگ بین نرخ‌های دو کشور ممکن بود فقط به اثر اقتصادی منفی کروناویروس کمک کند.

به زودی پولوز یک سخنرانی و کنفرانس خبری در تورنتو دارد و توضیح می‌دهد چرا کاهش نرخ بهره در وضعیت فعلی ضروری بود.

نگرانی اقتصاددانان از تاثیر افزایش نرخ بهره بر ورشکستگی خانوارهای کانادایی

با وجود کاهش نرخ بیکاری، نرخ ورشکستگی در میان خانوارهای کانادایی در سال 2019 افزایش یافت و حالا گزارشی جدید از CIBC می‌گوید اگر بانک مرکزی نرخ بهره را افزایش بدهد این افزایش ورشکستگی روند سریع تری خواهد داشت.

بنجامین تال معاون اقتصاددان ارشد CIBC Capital Markets در مصاحبه‌ای با بی‌ان‌ان بلومبرگ گفت: «این چیزی است که بانک مرکزی باید بسیار بسیار از نزدیک به آن نگاه کند چون جامعه ما بسیار به ریسک نرخ‌های بهره بالاتر حساس است.»

او اضافه کرد: «اثر نرخ‌های بهره نامتوازن است: نرخ‌ بهره پایین‌تر نمی‌تواند شما را بالا بکشد اما نرخ بهره بالاتر می‌تواند حتی با وجود پایین بودن نرخ بیکاری شما را از زندگی ساقط کند.»

این گزارش که در همکاری با اقتصاددان ارشد CIBC ایوری شنفلد نوشته شده تنها یک هفته پس از این بیرون آمده که مرکز آمار کانادا گزارش داد بدهی خانوار در سومین فصل سال جاری حتی با وجود افزایش درآمدها بالا رفت. تال و شنفلد نوشتند که افزایش نرخ بهره توسط بانک مرکزی «به هر درجه‌ای نزدیک به چیزی که از نظر تاریخی خنثی بوده می‌تواند اقدامی غیرمنطقی باشد.»

با استناد به این گزارش، بخش عمده قرض خانوار امسال نتیجه محصولاتی مانند خطوط اعتباری بیمه شده و نشده با نرخ‌هایی است که همراه با نرخ بهره معیار بانک مرکزی حرکت می‌کنند. در گزارش آمده: «عملکرد بدهی مصرف‌کننده غیر وام مسکن همان نشان خطر شدیدی است که ما باید در چرخه اعتبار مراقبت آن باشیم.»

تال گفت طی پنج تا هفت سال گذشته یک «انتقال ریسک چشمگیر» از کارت‌های اعتباری به خطوط اعتباری بیمه شده و بیمه نشده صورت گرفته چون نرخ بهره خطوط اعتباری معمولا پایین‌تر است. او گفت: «اینجاست که شاهد آسیب هستیم چون آن راهکارهای مالی به شدت نسبت به نرخ‌های بهره بالاتر حساس هستند.»

بانک مرکزی کانادا نرخ بهره را از اکتبر 2018 تا به حال در 1.75 درصد ثابت نگه داشته است. معاون رییس بانک مرکزی تیموتی لین در سخنرانی خود پس از جدیدترین اعلانیه بانک مرکزی در مورد نرخ بهره گفت سیاست‌گذاران باور دارند اقتصاد کانادا در وضعیت «نزدیک به ظرفیت تکمیل» فعالیت می‌کند و رشد قرار است تسریع پیدا کند.

با این حال، در گزارش CIBC آمده که تغییر دادن سیاست‌گذاری پولی برای حمایت از این رشد ممکن است بیشتر به خانوارها فشار وارد کند. در گزارش آمده: «سیاست پولی باید کمی نرم به نظر برسد تا برای اقتصاد فقط خنثی باشد.»

با این حال گزارش همچنین به این نکته اشاره می‌کند که نرخ ورشکستگی در اقتصاد امروز «نه به همان شدت و نه با همان گسترش» دوران بحران مالی افزایش داشته است. گزارش اضافه می‌کند که بیشتر ورشکستگی‌های امروز «پیشنهادهایی» برای بازسازی بدهی هستند، نه ورشکستگی مستقیم. چنین چیزی به این معنی است که هزینه‌های قانونی کمتری دخیل می‌شوند و وام‌های کمتری برای وام‌دهندگان کشور به خاطر هزینه بالای بازیابی از دست می‌روند.

گزارش CIBC همچنین به این نتیجه رسید که ورشکستگی مصرف‌کنندگان بیشتر از همه در انتاریو و آلبرتا به صورت سالانه افزایش داشته و کبک و ساسکچوان شاهد کمترین افزایش‌ ورشکستگی بوده‌اند.

در نهایت، در گزارش تاکید شده ورشکستگی‌ دارد روی تمام گروه‌های سنی اثر می‌گذارد. CIBC‌  نوشت با وجود اینکه احتمال این بیشتر است که کانادایی‌های جوان زیر بار بدهی بروند، اما سهم ورشکستگی‌ در افرادی که بالای 55 سال دارند هم در حال افزایش است.

اقدام بعدی بانک مرکزی کانادا پس از کاهش مجدد نرخ بهره در آمریکا چه خواهد بود؟

اقتصاد جهانی رو به تضعیف و ادامه ترس‌ها به دلیل جنگ تجاری ـ و مشخصا آنطور که رییس بانک مرکزی آمریکا جروم پاول تاکید کرد موضع گیری های ملایم  رییس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ  در قبال بحران  ایران ـ باعث شده‌اند پاول چهارشنبه برای دومین بار در تابستان فعلی نرخ بهره را کاهش دهد.

برای کانادایی‌هایی که منتظر نرخ بهره پایین‌تر هستند، همان نیروهای جهانی در راه هستند و به احتمال زیاد استیون پولوز رییس بانک مرکزی کانادا را وادار به پیروی از پاول می‌کنند.

با وجود اینکه کاهش 0.25 درصدی نرخ بهره آمریکا چیزی بود که خیلی‌ها انتظارش را داشتند، این حرکت به سرعت روی دلار کانادا اثر گذاشت و آن را پایین آورد.

با وجود اینکه پاول گفت کاهش فعالیت صنعتی دلیل اصلی این کاهش بوده، او اصرار کرد که خود و مشاورانش انتظار دارند اقتصاد به رشد خود ادامه بدهد و پیش‌بینی کرد که احتمالا امسال دیگر نرخ بهره کاهش نخواهد یافت.

بازارها که تا اینجا مجموعه‌ای از کاهش‌های نرخ بهره را پیش‌بینی کرده بودند و تا اخیرا انتظار کاهش نیم درصدی را داشتند، با اعلام این خبر لرزیدند. پاول گفت حملات ترامپ باعث تغییر نگاه بانک نمی‌شود.

پاول گفت «به شما اطمینان می‌دهم که من و همکارانم به مدیریت سیاست پولی بدون توجه به دیدگاه‌های سیاسی ادامه خواهیم داد» و اشاره کرد که تصمیم بانک مبنی بر عدم اتخاذ کاهش‌های شدیدی که ترامپ می‌خواسته به خاطر این است که اقتصاد قدرتمند باقی مانده است. او گفت مصرف‌گرایی و بازار کار هنوز قوی هستند.

پاول می‌گوید رشد سال‌های 2019 و 2020 حدود 2 درصد خواهد بود که خوب است و هدف دو بار کاهش نرخ بهره در تابستان این بوده که گسترش اقتصاد زنده نگه داشته شود. اگر این انگیزش آنطور که هدف‌گذاری شده کار کند، احتمالا رشد اقتصادی می‌تواند خودش را به کانادا هم برساند و شاید نیاز کاهش نرخ بهره در کانادا را به تعویق بیندازد.

بانک مرکزی کانادا همیشه اصرار دارد که به طور مستقیم تحت تاثیر حرکات سیاست‌گذاری نرخ بهره آمریکا قرار ندارد. اما درست همانطور که پاول می‌ترسد ممکن است تقلای اقتصادهای به دردسر افتاده چین و اروپا به آمریکا سرایت کند، کانادا هم اثرات حرکات آمریکا را حس خواهد کرد.

اسکات آکوانا اقتصاددان سیاسی دانشگاه تکنولوژی انتاریو که مشغول مطالعه بانک‌های مرکزی است، می‌گوید: «وضعیت داخلی بانک مرکزی کانادا تا حدود خیلی زیادی وقتی می‌گوید می‌خواهد بر اساس اصول خودش عمل کند از خیلی جهات در عمل دارد بر حسب کار بانک مرکزی آمریکا عمل می‌کند. بانک مرکزی کانادا فوری عمل نخواهد کرد چون این چیزها طول می‌کشد تا در اقتصاد حرکت کنند و عملی بشوند اما نشان می‌دهد که روند طولانی مدت بانک مرکزی کانادا کاهش نرخ بهره است، نه افزایش آن.»

در کنفرانس خبری چهارشنبه از پاول درباره کمبود اعتبار پول کوتاه‌مدت این هفته سوال شد؛ چون کمبود وام‌دهندگان در بازار شبانه پول باعث شد نرخ‌ها بسیار بالاتر از گستره نرخ بهره بانک مرکزی برود. از آنجا که اتفاقی مشابه در سال -82007 پیش از رکود اقتصادی بزرگ  افتاد، خیلی‌ها نگران هستند که اتفاق‌های این هفته بازار نشان از افت وضعیت داشته باشد.

پاول به صراحت این مسئله را رد کرد. او گفت: « این مسئله هیچ ربطی به اقتصاد کلان ندارد و روی چشم‌انداز اقتصادی اثری نمی‌گذارد».

افزایش نرخ بهره در آمریکا چه تاثیری بر ارزش دلار کانادا و بهره وام مسکن خواهد داشت؟

بانک مرکزی آمریکا به انتظارها پایان داد و سرانجام در پایان نشست دو روزه خود در ظهر روز گذشته ، نرخ بهره را 0.25 درصد افزایش داد و از روند سریع‌تر افزایش نرخ‌ها در سال ۲۰۱۷ خبر داد.

افزایش نرخ بهره معاملات فدرال بین ۰.۵۰ درصد تا ۰.۷۵ درصد از سوی بازارها پیش بینی شده بود اما دورنمای تسریع روند تحکیم سیاست پولی آمریکا باعث ریزش قیمت اوراق خزانه وقیمتهای سهام شد.

جنت یلن، رییس بانک مرکزی آمریکا در کنفرانس مطبوعاتی که در پایان این نشست برگزار شد، اشاره کرد انتخاب دونالد ترامپ، بانک مرکزی را با هاله ای از ابهام مواجه کرده و باعث شده بعضی از سیاستگذاران دیدگاهشان نسبت به آینده را تغییر دهند.

به گفته یلن، همه اعضای کمیته بازار آزاد فدرال بر این نکته موافق هستند که ابهام قابل توجهی نسبت به نحوه تغییر سیاستهای پولی و تاثیر آنها بر اقتصاد وجود دارد.

با وجود اینکه یک ماه تا زمان تحلیف ترامپ زمان باقی مانده است اما به گفته یلن، بعضی از سیاستگذاران بانک مرکزی ارزیابی خود را نسبت به سیاست پولی تغییر داده اند .

ترامپ در زمان تبلیغات انتخاباتی، منتقد عملکرد یلن بود و احتمالا دوره ریاست یلن را که اوایل سال ۲۰۱۸ به پایان می رسد، تمدید نخواهد کرد. رییس جمهور منتخب آمریکا هنوز درباره تصمیم بانک مرکزی برای افزایش نرخهای بهره اظهارنظر نکرده است.

به دنبال افزایش نرخ‌های بهره، دلار آمریکا در برابر ارزهای معتبر جهانی صعود کرد و به بالاترین سطح در بیش از یک دهه اخیر رسید، در حالیکه بازارهای سهام در معاملات پرنوسان به سقوط تن دادند. طلا به پایین‌ترین قیمت در بیش از ۱۰ ماه گذشته رسید .

یلن خواستار سازگاری ملایم افزایش نرخها با روند رشد اشتغال و تورم شد و عنوان کرد افزایش نرخهای بهره باید منعکس کننده اطمینانی باشد که ما به پیشرفت اقتصاد داریم.

پیش بینی‌های اقتصادی جدید که نخستین پیش بینی‌ها از زمان پیروزی ترامپ در انتخابات هشتم نوامبر هستند، نشان می دهند سیاستگذاران با توجه به وعده‌های ترامپ برای کاهش مالیات و افزایش هزینه در پروژه‌های زیرساخت، انتظار رشد اقتصادی سریع‌تر، بیکاری کمتر و نرخ تورم حدود دو درصدی را دارند.

بر اساس گزارش ها، سه دور افزایش نرخهای بهره که برای سال ۲۰۱۷ پیش بینی شده است، با سه دور دیگر افزایش در سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ همراه می شود تا نرخهای بهره به سطح معمولی سه درصد برسد. این دورنما نسبت به سه ماه گذشته بالاتر رفته است که نشانه اعتماد بانک مرکزی آمریکا به ادامه روند رشد اقتصاد است.

اما این تغییر نرخ بهره چه تاثیری بر ارزش دلار کانادا ، بهای نفت و وام مسکن خواهد داشت ؟

همانطور که انتظار می رفت ، با افزایش نرخ بهره در آمریکا ، ارزش دلار کانادا حدود یک سنت و نیم کاهش یافت و به 75.15 سنت مقابل دلار آمریکا رسید. با این حال کالین سیژینسکی از کارشناسان CMC Markets معتقد است با اینکه کاهش ارزش دلار کانادا مقابل دلار آمریکا در ماه های آینده تداوم خواهد داشت ، اما میزان این کاهش مطابق پیش بینی ها نخواهد بود و لااقل در ماه های نخست ریاست جمهوری ترامپ ، بانک مرکزی آمریکا بیشتر به انتظار عملکرد اقتصادی رییس جمهور جدید خواهد بود و شاید ما بزودی شاهد افزایش مجدد نرخ بهره در آمریکا نباشیم.

اما قیمت نفت به لطف توافق اخیر کشورهای عضو اوپک و تولید کنندگان غیرعضو جهش قابل ملاحظه ای داشت و افزایش نرخ بهره هم تاثیر زیادی بر آن نداشت .با این حال کارشناسان معقتدند همه چیز در گرو پایبندی کشورها به توافق اخیر و عدم افزایش میزان تولید خواهد بود.

درمورد نرخ بهره در کانادا کالین سیژینسکی معتقد است در حال حاضر بانک مرکزی کانادا برای افزایش نرخ تحت فشار نیست اما روند فعلی اقتصاد آمریکا بدون شک مانع اجرایی شدن تصمیم قبلی بانک مرکزی کانادا برای کاهش بیشتر نرخ بهره خواهد شد مگر اینکه شرایط فوق العاده ای در اقتصاد کانادا پیش بیاید.

با این حال افزایش مجدد نرخ بهره در آمریکا در سال آینده میتواند نرخ بهره وام مسکن در کانادا را بار دیگر افزایش دهد وشرایط را برای کسانی که می خواهند اولین خانه را خریداری کنند ، بیش از پیش دشوار کند.

 

مجله الکترونیکی

اقتصادی

مهاجرت

جامعه

پزشکی

مسکن

دسته‌ها